Poręczenie kredytu – na czym polega i jakie obowiązki ma żyrant?
Sprawdzone źródło informacji
Treści w tym artykule zostały przygotowane na podstawie aktualnych przepisów prawa oraz zweryfikowane przez redakcję Ofin.pl. Naszym celem jest dostarczanie rzetelnych, praktycznych informacji, które pomagają podejmować świadome decyzje finansowe.
Żyrant zostaje zwolniony z obowiązku spłaty w momencie całkowitego uregulowania zadłużenia przez głównego kredytobiorcę.
Wycofanie się z poręczenia jest możliwe przy terminowych spłatach pod warunkiem ustanowienia alternatywnego zabezpieczenia długu.
Odpowiedzialność żyranta można ograniczyć do konkretnej sumy pieniężnej lub określonego czasu poprzez odpowiednie zapisy umowne.
Wierzyciel ma prawo egzekwować należność z całego majątku poręczyciela traktując go jako dłużnika solidarnego.
Żyrowanie kredytu obniża zdolność kredytową gwaranta ponieważ banki wliczają cudze raty do jego miesięcznych obciążeń.
Bezskuteczna egzekucja komornicza skutkuje wpisaniem poręczyciela do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych na równi z dłużnikiem.
Ubezpieczenie kredytu lub zastaw na nieruchomości stanowią skuteczne alternatywy dla angażowania poręczycieli osób trzecich.
Żyrant, nazywany także gwarantem, to osoba lub podmiot, który w formie pisemnej zobowiązuje się do spłaty długu, jeśli kredytobiorca nie wywiąże się ze swoich obowiązków. Stanowi on dodatkowe zabezpieczenie dla banku, dając mu pewność, że zobowiązanie zostanie uregulowane nawet w przypadku problemów ze spłatą po stronie dłużnika.
W jakich sytuacjach instytucja może poprosić o wskazanie żyranta?
Bank może poprosić o wskazanie żyranta, gdy oceni, że zdolność kredytowa wnioskodawcy jest zbyt niska lub obarczona podwyższonym ryzykiem. Dotyczy to m.in. sytuacji, w których klient osiąga niewystarczające dochody, ma krótką historię kredytową, pracuje na umowie czasowej lub jego budżet domowy jest mocno obciążony innymi zobowiązaniami. W takich przypadkach poręczyciel zwiększa bezpieczeństwo udzielenia kredytu i może przesądzić o pozytywnej decyzji banku.
Kto może być żyrantem?
Żyrantem może zostać wyłącznie osoba pełnoletnia, świadoma odpowiedzialności, jaką bierze na siebie, podpisując poręczenie. Niezbędne jest również posiadanie odpowiedniej zdolności kredytowej, ponieważ w razie problemów ze spłatą to właśnie poręczyciel będzie musiał przejąć obowiązek regulowania rat, dlatego musi dysponować dochodem pozwalającym na pokrycie zobowiązania.
Czy żyrant odpowiada swoim majątkiem?
Poręczyciel odpowiada za kredyt całym swoim majątkiem. Jeśli kredytobiorca przestanie spłacać raty, bank może zwrócić się bezpośrednio do żyranta o uregulowanie zadłużenia. Wynika to z art. 876 §1 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że poręczyciel zobowiązuje się wykonać zobowiązanie w sytuacji, gdy dłużnik nie wywiąże się z umowy. Brak spłaty może doprowadzić nawet do wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec poręczyciela.
Odpowiedzialność współmałżonka poręczyciela
Majątek wspólny może zostać objęty odpowiedzialnością za poręczenie tylko wtedy, gdy współmałżonek wyraził na nie zgodę. W przeciwnym razie, co do zasady, ryzyko spłaty zobowiązania spoczywa wyłącznie na majątku osobistym poręczyciela. W przypadku małżeństw pozostających we wspólności ustawowej warto sprawdzić, czy bank wymaga podpisu drugiego małżonka. Brak takiej zgody ogranicza wierzycielowi możliwość sięgania po środki z majątku wspólnego.
Żyrowanie kredytu a zdolność kredytowa
Poręczenie kredytu bezpośrednio wpływa na ocenę naszej zdolności kredytowej. Dla banku podżyrowanie zobowiązania jest traktowane tak, jakby było naszym własnym, co oznacza, że obciąża domowy budżet i zmniejsza możliwości zaciągnięcia kolejnego kredytu. Instytucja finansowa może uznać, że równoczesna spłata dwóch zobowiązań byłaby dla nas zbyt dużym ryzykiem. Zanim więc zgodzimy się zostać żyrantem, warto dokładnie przeanalizować sytuację finansową osoby, która prosi o poręczenie. Jeśli już pełnimy rolę poręczyciela, dobrze jest regularnie monitorować status spłaty kredytu. Możesz to zrobić, pobierając raport BIK, który zawiera informacje nie tylko o naszych własnych zobowiązaniach, ale także o kredytach, za które poręczamy.
Czy żyrant może się wycofać?
Poręczyciel może wycofać się z poręczenia, ale tylko w określonych sytuacjach. Najczęściej jest to możliwe wtedy, gdy kredytobiorca terminowo spłaca raty i nie występują żadne zaległości. Warto jednak pamiętać, że po rezygnacji żyranta bank ma prawo zażądać innego zabezpieczenia, np. wykupienia ubezpieczenia kredytu.
Polisa stosowana jako zabezpieczenie może obejmować m.in.:
spłatę zobowiązania w przypadku śmierci kredytobiorcy,
pokrycie kosztów kredytu, gdy dojdzie do trwałego uszczerbku na zdrowiu,
uregulowanie rat w sytuacji utraty pracy przez kredytobiorcę.
Innym rozwiązaniem może być zmiana warunków poręczenia. Wystarczy ustalić maksymalną kwotę odpowiedzialności, ograniczyć ją wyłącznie do części długu lub wyłączyć dodatkowe należności, takie jak odsetki. Istnieje również możliwość wskazania w umowie konkretnego okresu, przez jaki obowiązuje poręczenie. Warto to jasno zapisać, aby uniknąć nieporozumień.
Czy można zmienić żyranta w trakcie spłacania kredytu?
Zmiana żyranta jest dla banku znacznie bezpieczniejszym rozwiązaniem niż całkowite usunięcie poręczyciela z umowy. W takiej sytuacji kredytobiorca musi wskazać nową osobę, której zdolność kredytowa zostanie ponownie oceniona. Dopiero po analizie jej sytuacji finansowej, bank podejmie decyzję o akceptacji lub odrzuceniu zmiany poręczyciela. Inaczej wygląda to w przypadku śmierci żyranta.
Poręczenie kredytu a śmierć kredytobiorcy
Decydując się na poręczenie kredytu, należy uwzględnić również scenariusz śmierci kredytobiorcy. W takiej sytuacji obowiązek spłaty zobowiązania przechodzi na osoby, które przyjmą po nim spadek, najczęściej na współmałżonka lub najbliższą rodzinę. Rola poręczyciela co do zasady pozostaje wtedy niezmieniona. Problem pojawia się jednak, gdy spadkobiercy nie chcą lub nie zdecydują się przyjąć spadku. Jeżeli spadkobiercy nie skorzystają z prawa do ograniczenia odpowiedzialności za długi, bank może dochodzić spłaty zarówno od nich, jak i od poręczyciela. Jeśli natomiast przyjmą spadek z dobrodziejstwem inwentarza, odpowiedzialność za zobowiązanie może w praktyce spaść na żyranta. W przypadku śmierci poręczyciela jego obowiązki przechodzą na spadkobierców, o ile przyjmą oni spadek.
Co się dzieje, gdy kredytobiorca nie ureguluje płatności?
Jeśli kredytobiorca nie ureguluje płatności, obowiązek uregulowania zadłużenia przechodzi na żyranta. Odmowa zapłaty przez poręczyciela nie wstrzymuje działań wierzyciela, ponieważ w pierwszej kolejności uruchamiana jest procedura windykacyjna, a następnie sprawa może trafić do komornika. Egzekucja prowadzona jest najpierw wobec kredytobiorcy, a jeśli nie przyniesie efektu, obejmuje również poręczyciela. Jeśli komornik nie będzie miał z czego ściągnąć długu, np. w przypadku kredytu zabezpieczonego nieruchomością, wierzyciel otrzyma pismo „Wysłuchanie wierzyciela przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego”. Ma 7 dni na wskazanie dalszych sposobów dochodzenia należności. Jeśli tego nie zrobi, postępowanie zostaje umorzone, a koszty egzekucji obciążają wierzyciela.
Czym jest przedawnienie roszczeń wobec poręczyciela?
Większość roszczeń przedawnia się po 6 latach, natomiast roszczenia okresowe oraz te związane z działalnością gospodarczą po 3 latach. Po nowelizacji przepisów terminy te co do zasady kończą się 31 grudnia danego roku. Jeśli bank po wielu latach kieruje pozew przeciwko poręczycielowi, warto sprawdzić, czy nie upłynął już termin przedawnienia. Trzeba pamiętać, że zarzut przedawnienia nie jest uwzględniany automatycznie, ponieważ to poręczyciel musi go podnieść w toku postępowania.
Kiedy wygasa obowiązek poręczenia?
Obowiązek poręczenia wygasa dopiero wtedy, gdy kredyt zostanie całkowicie spłacony. Zanim więc zgodzimy się podżyrować czyjeś zobowiązanie (zwłaszcza kredyt hipoteczny), dobrze jest dokładnie poznać sytuację finansową tej osoby. Poręczenie za kogoś o niepewnej historii kredytowej może narazić nas na poważne problemy, w tym ryzyko wpadnięcia w spiralę zadłużenia.
Czym jest odpłatne poręczenie kredytu?
Odpłatne poręczenie kredytu to rozwiązanie stosowane głównie w przypadku spółek, mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw oraz startupów. Poręczenie udzielone przez udziałowca, może mieć charakter odpłatny, a wynagrodzenie za taką usługę zwykle wypłacane jest jednorazowo. Stanowi ono przychód, który udziałowiec musi wykazać w swoim zeznaniu rocznym. Dla spółki z kolei jest to dodatkowy koszt, który należy ująć w dokumentacji podatkowej, m.in. w formularzu PIT-8C.
Na rynku funkcjonują również instytucje takie jak Fundusz Poręczeń Kredytowych, oferujące przedsiębiorcom poręczenia zaciąganych zobowiązań. Tego typu wsparcie nie jest bezpłatne i wiąże się z koniecznością poniesienia określonych opłat za udzielone zabezpieczenie.
Ile kosztuje poręczenie kredytu?
Koszt poręczenia zależy przede wszystkim od wysokości zobowiązania, rodzaju zabezpieczanego instrumentu finansowego oraz okresu, na jaki poręczenie ma zostać udzielone. Prowizja za poręczenie jest zwykle opłatą jednorazową, pobieraną w momencie uruchomienia finansowania.
Poręczenie kredytu przez spółkę
Spółka, podobnie jak osoba fizyczna, może udzielić poręczenia swojemu kontrahentowi jako formy zabezpieczenia kredytu. W takim wypadku jednym z najczęstszych wyzwań, zwłaszcza dla działu księgowości, jest prawidłowe ujęcie takiego poręczenia w ewidencji. Udzielone poręczenie, należy wykazać w księgach rachunkowych w ewidencji pozabilansowej, stosując zapis jednostronny na koncie „Zobowiązania warunkowe”. W dokumentacji trzeba wskazać treść poręczenia, dane podmiotu, któremu je udzielono, datę zawarcia oraz termin obowiązywania zabezpieczenia.
Zgodnie z art. 15 Kodeksu spółek handlowych, udzielenie poręczenia przez spółkę wymaga zgody zgromadzenia wspólników lub walnego zgromadzenia, co stanowi dodatkowy element formalny całej procedury.
Alternatywne formy zabezpieczenia zobowiązań finansowych
Na rynku dostępnych jest wiele rodzajów kredytów, a wraz z nimi różne sposoby zabezpieczenia zobowiązań. Jeśli nie chcesz wskazywać żyranta, możesz skorzystać z innych form ochrony długu. Jedną z nich jest zastaw, w ramach którego zabezpieczeniem może być dom, mieszkanie, garaż, działka, a także samochód lub inny wartościowy pojazd. W okresie trwania umowy kredytodawca staje się współwłaścicielem przedmiotu zastawu, a po całkowitej spłacie zobowiązania pełne prawo własności wraca do kredytobiorcy.
Popularnym rozwiązaniem jest również ubezpieczenie kredytu. Choć wiąże się z dodatkowymi kosztami, zapewnia ochronę zarówno kredytobiorcy i jego bliskim, jak i instytucji finansowej. W razie problemów ze spłatą bank może pokryć należność ze środków zgromadzonych w ramach polisy. Przed wyborem formy zabezpieczenia, przeanalizuj najkorzystniejsze rozwiązanie – takie, które nie obciąży budżetu osoby trzeciej, a jednocześnie nie przerzuci całego ryzyka na bank w przypadku niespłacenia zobowiązania.
Zdaniem Redakcji Ofin.pl
Poręczenie kredytu to jedna z najbardziej obciążających form zabezpieczenia. Żyrant odpowiada za dług tak samo jak kredytobiorca, a jego sytuacja finansowa może realnie ucierpieć, jeśli pojawią się problemy ze spłatą. Przed złożeniem podpisu, zalecamy, aby dokładnie przeanalizować nie tylko warunki umowy, ale też stabilność finansową osoby, której chcemy pomóc. Świadome poręczenie, może realnie pomóc bliskiej osobie, jednak decyzja podjęta bez namysłu może spowodować poważne obciążenie dla domowego budżetu i zdolności kredytowej.
Często zadawane pytania
Czy jako żyrant mam prawo domagać się od banku informacji o stanie spłaty kredytu przez głównego dłużnika, zanim pojawią się problemy?
Tak. Zgodnie z Kodeksem cywilnym (art. 880), poręczyciel powinien być niezwłocznie zawiadomiony przez wierzyciela (bank) o opóźnieniu dłużnika w spłacie. Jednak warto również w samej umowie poręczenia zawrzeć zapis dający żyrantowi prawo do uzyskiwania informacji o stanie zadłużenia na żądanie, aby móc monitorować sytuację na bieżąco.
Co mogę zrobić jako żyrant, gdy komornik rozpocznie egzekucję z mojego majątku? Czy mogę jakoś skierować go najpierw do majątku dłużnika?
Co do zasady, bank może dochodzić spłaty zarówno od głównego dłużnika, jak i od żyranta (są to tzw. dłużnicy solidarni). Jednak w niektórych przypadkach żyrant może próbować powołać się na art. 881 Kodeksu cywilnego, który mówi, że poręczyciel może podnieść przeciwko wierzycielowi wszelkie zarzuty, które przysługują dłużnikowi. Ponadto, jeśli umowa poręczenia nie stanowi inaczej, żyrant może domagać się, aby wierzyciel najpierw próbował uzyskać zaspokojenie z majątku dłużnika (tzw. zarzut Lepszej). W praktyce skuteczność tych działań zależy od konkretnej sytuacji i zapisów umowy. Warto skonsultować się z prawnikiem.
Jeśli jako żyrant będę zmuszony spłacić cudzy kredyt, czy mam możliwość odzyskania tych pieniędzy od osoby, której poręczyłem zobowiązanie?
Tak. Po spłaceniu długu za kredytobiorcę, żyrant nabywa spłaconą wierzytelność i wstępuje w prawa zaspokojonego wierzyciela (banku). Oznacza to, że ma prawo domagać się zwrotu całej spłaconej kwoty wraz z ewentualnymi odsetkami i kosztami od głównego dłużnika (tzw. roszczenie regresowe). Odzyskanie tych pieniędzy może jednak wymagać skierowania sprawy na drogę sądową, jeśli dłużnik nie zwróci ich dobrowolnie.
Co dzieje się z moim zobowiązaniem jako żyranta, jeśli umrę przed całkowitą spłatą kredytu przez głównego dłużnika?
Zobowiązanie z tytułu poręczenia, jako zobowiązanie majątkowe, co do zasady wchodzi w skład spadku po żyrancie. Oznacza to, że odpowiedzialność za spłatę długu (jeśli główny dłużnik przestanie go spłacać) może przejść na spadkobierców żyranta, którzy przyjęli spadek. Odpowiadają oni jednak zazwyczaj tylko do wysokości odziedziczonego majątku (tzw. odpowiedzialność z dobrodziejstwem inwentarza), chyba że przyjęli spadek wprost.
Co się dzieje, gdy główny kredytobiorca umrze, a kredyt nie był ubezpieczony na życie? Czy dług automatycznie przechodzi na mnie jako żyranta?
W pierwszej kolejności bank będzie próbował odzyskać dług od spadkobierców głównego kredytobiorcy (z masy spadkowej). Dopiero gdy egzekucja z majątku spadkowego okaże się bezskuteczna lub spadek nie zostanie przyjęty, bank zwróci się z żądaniem spłaty do żyranta. Żyrant nie staje się automatycznie głównym dłużnikiem w momencie śmierci kredytobiorcy, ale jego odpowiedzialność nadal istnieje.
Artykuł wspomina o możliwości ograniczenia odpowiedzialności przy wycofywaniu się. Czy mogę ograniczyć swoją odpowiedzialność jako żyrant (np. do pewnej kwoty lub tylko na określony czas) już w momencie podpisywania umowy poręczenia?
Tak, jest to jak najbardziej możliwe i zalecane. Już na etapie negocjowania warunków poręczenia można zastrzec w umowie, że odpowiedzialność żyranta jest ograniczona: kwotowo (np. do wysokości kapitału bez odsetek), czasowo (poręczenie wygasa po określonej dacie, nawet jeśli kredyt nie jest spłacony) lub do konkretnej części zobowiązania. Takie zapisy muszą być jednak wyraźnie zaakceptowane przez bank i wpisane do umowy poręczenia.
Czy istnieje jakaś górna granica wieku dla osoby, która chce zostać żyrantem kredytu?
Przepisy prawa nie określają maksymalnego wieku dla poręczyciela. Kluczowa jest jego zdolność do czynności prawnych (pełnoletność, brak ubezwłasnowolnienia) oraz zdolność kredytowa oceniana przez bank. Bank musi uznać, że wiek i sytuacja finansowa potencjalnego żyranta dają realną gwarancję spłaty zobowiązania w całym okresie kredytowania. W praktyce bardzo zaawansowany wiek może być dla banku czynnikiem podwyższonego ryzyka i wpłynąć negatywnie na decyzję.
Komentarze
Zostaw swój komentarz!
Nie znaleźliśmy żadnej opinii o tym produkcie. Pomóż innym klientom. Podziel się swoją opinią jako pierwszy.
Komentarze